Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu - listopad 2019

               

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: LISTOPAD 2019



Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych
w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP
2019





Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

           Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

LISTOPAD 2019

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2019. 3

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 3

1.2. Miejsca koncentracji 4

1.3. Lęgowiska. 4

1.4. Obszary MRT. 5

1.5. Lotniska. 5

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 5

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 7

2.1. Rejon Północno-wschodni 7

2.2. Rejon Północno-zachodni 7

2.3. Rejon Południowo-zachodni 8

2.4. Rejon Południowo-wschodni 9

3. MAPY. 10

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2019

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu jesiennej migracji (październik). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych prze obszar koncentracji ptaków ryzyko dla ostatnich w kolejności statków powietrznych może wzrastać z uwagi na silniejszy efekt przepłoszenie dużych gatunków ptaków. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Należy zachować ostrożność przy niskich przelotach nad obszarami dużych koncentracji ptaków wodno-błotnych oraz wzdłuż wybrzeża (mapa 2, 4). Minimalna bezpieczna wysokość przelotu pozwalająca na ograniczenie w dużym stopniu zarówno ryzyka kolizji i negatywnego oddziaływania na obszary i gatunki chronione to 2000 ft AGL.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W pierwszej połowie listopadzie jesienna migracja może być wciąż intensywna w przypadku takich gatunków jak gęsi (białoczelna, zbożowa), siewki (np. brodźce, biegusy), mewy (srebrzysta, białogłowa, siwa, śmieszka), szponiaste (myszołowy), gołębie (grzywacz), wróblowe (szpak, drozdy). W tym okresie notowane są duże koncentracje żurawia,  gęsi oraz kaczek i kormoranów w rejonach Zatoki Gdańskiej, Szczecińskiej oraz Zalewu Wiślanego. Obszar migracji żurawi obejmuje prawię całą Polskę (Mapa 4). Należy pamiętać, że gęsi mogą migrować także nad pokrywą chmur warstwowych. Migrujące z północy nad morzem stada gęsi lecą zazwyczaj na wysokości poniżej 100 ft AGL następnie wznoszą się gwałtownie przy przekraczaniu linii brzegowej na wysokość nawet powyżej 10 000 ft AGL. Migracja drobnych ptaków wróblowych będzie coraz mniej intensywna. Bardziej skoncentrowana migracja na niższych wysokościach może mieć miejsce w okresach zachodnich wiatrów. Dotyczy to przede wszystkim naturalnych wąskich obszarów lądu jak Półwysep Helski, Mierzeja Wiślana czy też rejony jezior nadmorskich. Prze okresami spadku temperatury można spodziewać się wzrostu intensywności migracji ptaków (w tym gęsi, kaczek) przylatujących z rejonów gdzie zaczynają zamarzać zbiorniki wodne. Głównie w zachodniej Polsce na obszarach podmokłych, wzdłuż wybrzeża, w ujściach rzek do morza, na zbiornikach zaporowych koncentracje kaczek, mew oraz gęsi mogą sięgać wielu tysięcy ptaków. W rejonach koncentracji gęsi, mew przeloty ptaków mogą być intensywne (pomiędzy oddalonymi o kilka-kilkanaście km żerowiskami np. pola, wysypiska śmieci i miejscem noclegowiska ptaków) na wysokościach poniżej 1000 ft AGL (mapa 3). Także na lotniskach coraz liczniej będą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta). Wciąż liczne mogą być stada szpaków, choć ptaki w przypadku mroźniejszej pogody zazwyczaj zaczynają przemieszczać się do Europu Zachodniej.

 

Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych są w zakładce „Migration” na mapach: http://www.flysafe-birdtam.eu/

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na wciąż intensywną migrację gęsi, kaczek, siewek i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) ale również żurawia (zachodnia Polska), będą one tworzyć duże i bardzo duże koncentracje w rejonach zbiorników wodnych i rozlewisk, przede wszystkim zachodniej Polski (mapa 3, 4). Nadal będą tworzyły się i przemieszczały duże stada szpaków, które lokalnie mogą sięgać do 10000 ptaków. Będzie to miało miejsce np. w rejonach trzcinowisk, terenów otwartych, szczególnie w okresach wieczornych w trakcie przylotu na noclegowiska. W listopadzie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków to tereny podmokłe, rozlewiska i zbiorniki wodne, głównie stawy hodowlane oraz wysypiska i sortownie odpadów ale również rejony Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego i pobliskich zbiorników wodnych. Większość miejsc dużych koncentracji objęta jest systemem ochrony Natura 2000 lub znajduje się w granicach Parków Narodowych (mapa 2) (Tabela 1).

 

1.3. Lęgowiska  

Aktywność dużych gatunków ptaków na legowiskach będzie praktycznie zerowa. W Polsce w tym także w rejonie lęgowisk pozostają jedynie bieliki. Natomiast część bielików może tworzyć większe koncentracje w rejonach Zalewu Wiślanego i Zalewu Szczecińskiego (do 20 ptaków) oraz większe na spuszczanych stawach hodowlanych np. w rejonie Doliny Baryczy (nawet do ok 100 osobników).


1.4. Obszary MRT

W listopadzie przede wszystkim koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy), intensywne migracje krukowatych (gawron, kawka, wrona), gołębi oraz głownie nocne migracje wróblowych wpływają na poziom zagrożenia na MRT. Malejąca migracja nad obszarem Polski zachodzi tzw. szerokim frontem. Intensywniejsze przeloty ptaków mogą być notowane np. w rejonach koncentracji gęsi oraz przede wszystkim wzdłuż wybrzeża, gdzie następuje zagęszczenia strumienia migracji nad Półwyspem Heskim, Mierzeją Wiślaną) (mapa 5).

 

1.5. Lotniska

Na lotniskach mniej będzie takich ptaków jak myszołów, pustułka i szpak, występujących latem i wczesną jesienią. W listopadzie należy liczyć się ze wzrostem obecności mew (siwa, białogłowa, srebrzysta – związane także z okresami sztormowymi, co zmusza ptaki do szukania schronienia i odpoczynku w bezpiecznych miejscach). Wzrost obecności kruka (stad nawet ponad 50 ptaków) w pobliżu lotnisk związany będzie z koncentracjami tych ptaków np. w rejonach sortowni odpadów i wysypisk śmieci. Należy zwrócić uwagę na wrony przynoszące orzechy laskowe i rozbijające je o powierzchnie dróg startowych. Obecność dużych stad krukowatych (gawron, kawka, wrona) będzie w coraz większym stopniu efektem zimowania ptaków w pobliżu lotnisk i tworzących się często wielotysięcznych noclegowisk tych ptaków np. w parach miejskich. Oznacza to również że występować będą regularne przeloty czasami wielotysięcznych stad z i na noclegowisko lub miejsce koncentracji, zazwyczaj na wysokości do 300 ft AGL. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe.

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1, jesienią część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków wodnych (mapa 2).

 

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk ptaków zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

  

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce (nie wszędzie w takim samym stopniu) zmniejszy się zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i szpakiem. Może wzrosnąć występowanie i aktywność gawrona i kawki oraz mew.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Aktywność szponiastych listopadzie ogranicza się głównie do lokalnych przelotów bielika oraz słabnącej migracji myszołowa. Miejscowo będą tworzyć się duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy). Dotyczy to szczególnie dużych terenów zalewowych, podmokłych i zbiorników wodnych w obrębie obszarów Natura 2000 (np. Zalew Wiślany, jez. Druzno, część jezior Warmii i Mazur). Dlatego nad tymi obszarami chronionymi Natura 2000 (głównie w rejonie Zalewu Wiślanego i jeziora Drużno) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT przede wszystkim w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na podwyższone prawdopodobieństwo kolizji z migrującymi dużymi (żuraw, mewy) oraz średnimi (mewy, krukowate) gatunkami ptaków w ciągu dnia jak i w nocy (gęsi, kaczki).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPCE, EPPR, EPMB. Intensywna migracja ptaków i koncentracje związane będą szczególnie ze wzrostem zagrożenia w pasie brzegowym Bałtyku oraz w rejonach zbiorników wodnych szczególnie tych położonych w pobliżu linii brzegowej. Migracja będzie coraz słabsza jednak można spodziewać się także okresów koncentracji przelotu dziennego przy zachodnich wiatrach nad Półwyspem Helskim, mierzejami środkowego wybrzeża na wysokościach poniżej 3000 ft AGL. W okresach silnych sztormów duże stada mew (siwa, srebrzysta, siodłata) przenoszą się na łąki i pola, do portów i miastach ale także na lotniskach. W okresach deszczu ptaki będą również polować na wychodzące na DS dżdżownice. Po okresie sztormów mewy będą szczególnie aktywne polując i przemieszczając się za kutrami rybackimi (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL).  Duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, mewy, kaczki, kormoran, żuraw) będą się tworzyć na rozlewiskach Odry, w rejonie Zalewu Szczecińskiego, Zatoki Gdańskiej oraz w rejonach jezior wzdłuż wybrzeża Bałtyku. W tych obszarach zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Wzdłuż wybrzeża migracja będzie zachodziła zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Duże skupiska głównie zimujących mew, także poza okresami sztormów, będą występować w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Koncentracje mew (do 10 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Przeloty ptaków z wysypisk do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się na wysokościach nawet do ok. 3000 ft AGL przecinając rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od progu. Podobnie koncentracje krukowatych w rejonach legalnych i nielegalnych sortowni odpadów i wysypisk śmieci mogą stwarzać zagrożenie w rejach lotnisk w Mirosławcu, Siemirowicach oraz Świdwinie. Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT wzdłuż wybrzeża i w rejonach koncentracji gęsi na wschód od ujścia Warty (Park Narodowy i Natura 2000) (mapa 5).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Końcowy etap migracji i tworzące się koncentracje związane będą ze wzrostem zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury, zbiorniki retencyjne). Będą tam występowały wielotysięczne koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica), mew, ptaków siewkowych oraz żurawia (mapa  3, 4). W zależności od warunków pogodowych duża część z tych ptaków może zimować na tym terenie. Gęsi będą regularnie przelatywać zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych. Należy także zwrócić uwagę na obecność krukowatych związaną z zimowaniem gawrona, wrony, kawki w rejonach miast. Z uwagi na migracje i koncentracje tych ptaków wzrośnie zagrożenie dla części tras MRT w tych rejonach (mapa 5).

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na końcowy etap migracji ptaków krukowatych oraz wodno-błotnymi (gęsi, kaczki, mewy, żuraw) mogą pojawiać się lokalne koncentracje ptaków szczególnie w rejonach zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) (mapa  2, 3, 4). Na i w sąsiedztwie lotniskach mogą pojawiać się duże stada krukowatych (gawron, wrona, kawka) co związane może być z ich zimowaniem w tym rejonie. Z uwagi na zazwyczaj mniejsze liczebności ptaków w porównaniu do października, zagrożenie dla tras MRT będzie mniejsze (mapa 5).

 

 

3. MAPY

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE)

 

 

  

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie jesiennym wrzesień-listopad (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Niebieski obszar - strefa Południowego Bałtyku (część Wschodniego Atlantyku). Numeracja odpowiada tabeli 1. 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. (ciemno zielone), oraz poniżej 30 tys. (blado zielone) gęsi różnych gatunków oraz powyżej 20 tys. kaczek i mew (różnych gatunków) (niebieskie). Błękitnymi owalami wskazano obszary dużych koncentracji mew w rejonach portów morskich, zaznaczono także obszar koncentracji strumienia migracji ptaków wzdłuż Wybrzeża (niebieski). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. 

 

 

Mapa 4. Miejsca koncentracji powyżej 5 tys. (ciemno oliwkowy) i poniżej 5 tys. (jasno oliwkowy) żurawi oraz główny obszar migracji tego gatunku (blado oliwkowy obszar) w Polsce. Zagęszczenie par lęgowych (gniazd) bociana białego oraz lokalizacja lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.