Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-559 lub +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu kwiecień - 2020

               

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: KWIECIEŃ 2020

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2019

 


 

 

Kwiecień 2020

 

 

 

Projekt powstał zgodnie z umową nr 16/2020/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

 
 

Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com

 
















Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

KWIECIEŃ 2020

 




 












Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – KWIECIEŃ 2020. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 4

1.3. Miejsca koncentracji 5

1.4. Lęgowiska. 5

1.5. Obszary MRT. 6

1.6. Lotniska. 6

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 8

2.1. Rejon Północno-wschodni 8

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 9

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 11

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – KWIECIEŃ 2020

 

Poniżej wskazano informacje dla początku okresu migracji wiosennej (kwiecień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Pomimo stosunkowo ciepłej zimy, okres migracji wiosennej nie powinien odbiegać od typowego schematu. Nawroty okresów ze spadkiem temperatury i chwilowymi opadami śniegu spowodowały ograniczenie intensywności przelotu ptaków w marcu. Jeśli tego typu wahania pogody będą miały miejsce także np. do połowy kwietnia, ograniczy to przeloty ptaków. Niemniej korzystając z cieplejszych okresów pogody część gatunków (np. gęsi) intensywnie przelatywała nad Polską. Jednak, zapowiadane ciepła w pogoda w kwietniu, może spowoduje szybki wzrost intensywności migracji wielu gatunków ptaków.

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

W kwietniu z uwagi na wydłużanie się dnia, szybki rozwój wegetacji i coraz większą dostępność pokarmu, aktywność ptaków stale wzrasta. Migracje dużej części gatunków osiągną swój szczyt w tym okresie. Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (temperatury, wiatru, zachmurzenia, opadów). Wzrost aktywności i obecności drobnych zwierząt (ptaków, gryzoni, płazów), wpłynie na zwiększoną aktywność dużych gatunków ptaków np. myszołowa, pustułki, bociana białego. Wzrastać będzie liczebność ptaków wodnych, szczególnie zaś w rejonie kotliny Biebrzańskiej. Migrujące i odpoczywające duże stada gęsi i łabędzi krzykliwych mogą żerować na polach oziminy, przede wszystkim północnej Polski. Migracja wzdłuż wybrzeża będzie okresowo niezwykle intensywna i obejmować będzie zarówno ptaki szponiaste (np. myszołów, krogulec, błotniak stawowy), mewy (najliczniej śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), gołębie (np. grzywacz), krukowate (głownie gawron, kawka), jak też milionów drobnych ptaków wróblowych (np. zięby, sikorki, skowronki, drozdy) (mapa 3). Intensywne migracje będą związane przede wszystkim z okresami dobrej pogody. Silniejsze wiatry wschodnie i północno-wschodnie powodować będą, ze duża cześć migracji dziennej zachodzić będzie na wysokościach poniżej 2000 ft AGL. Jednak w dobrych warunkach pogodowych duże ptaki takie jak bociany, bielik, orlik krzykliwy będą migrować tuż poniżej podstawy chmur lub na wysokościach powyżej 10000 ft AGL. Nocna migracja ptaków jest wielokrotnie liczniejsza, choć dotyczy głownie drobnych ptaków lecących w większym rozproszeniu, nawet do wysokości ponad 10000 ft AGL.

 

1.3. Miejsca koncentracji  

W tym okresie najważniejsze miejsca koncentracji dużych ptaków notowane są zazwyczaj w rejonie Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz wzdłuż doliny Biebrzy. Jednak znaczące skupiska ptaków liczące powyżej 20 tys. kaczek, gęsi mogą występowania na kompleksach stawów (np. w dolinie Milicza), obszarach rozlewisk (np. rejon Parku Narodowego Ujście Warty) lub nawet okresowych rozlewiskach mniejszych rzek. Znaczna większość tych obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 (tabela 1, mapa 2, 3). W rejonach koncentracji gęsi należy spodziewać się także dużej aktywności ptaków przelatujących pomiędzy żerowiskami (pola z oziminą) a miejscem odpoczynku (zbiorniki wodne).

 

1.4. Lęgowiska  

Duża aktywność ptaków szponiastych na lęgowiskach (toki w powietrzu) w kwietniu sprawia, że okresowo wzrasta poziom zagrożenia związany z występowaniem dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, orzeł przedni, myszołów, kania ruda) (mapa 5). Znane są nawet przypadki atakowania statków powietrznych (w tym także śmigłowców) przez duże szponiaste ochraniające swoje rewiry lęgowe. Należy brać pod uwagę tego typu zachowania ptaków przy przelotach nad kompleksami leśnymi w Polsce. Z uwagi na bardzo dużą populację lęgową bociana białego (ok 50 tys. par), uważa się go za jeden z najważniejszych gatunków ptaków dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego w Polsce.

Ze względu na ograniczanie ryzyka kolizji oraz z uwagi na ochronę populacji lęgowych bociana białego i dużych szponiastych, przeloty statków powietrznych na wysokościach poniżej 2000ft AGL, powinny być ograniczane nad dużymi kompleksami leśnymi i obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 4, 5).

 

1.5. Obszary MRT

W kwietniu na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim intensywna migracja średnich (np. grzywacz, drozdy, siewkowe, mniejsze mewy) i dużych gatunków ptaków (np. łabędzie, gęsi, kaczki, duże mewy, duże szponiaste). Także obszary licznego gniazdowania szponiastych (bielik, orlik krzykliwy) i bociana wpływają na podwyższony poziom zagrożenia. Wysokie zagrożenie związane z migracją występować będzie w pasie wzdłuż Wybrzeża, szczególnie będzie to miało miejsce wzdłuż Półwyspu Helskiego i Mierzei Wiślanej. Duże skupiska mew będą występowały w rejonach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego, Szczecińskiego, szczególnie w sąsiedztwie portów, także tych mniejszych na całym wybrzeżu Bałtyku (mapa 3, 5, 6).

 

1.6. Lotniska

Liczebność i aktywność wielu gatunków ptaków będzie stopniowo wzrastać na lotniskach. Dotyczy to m.in. takich ptaków jak myszołów, pustułka ale przede wszystkim mniejszych gatunków jak skowronek, szpak. Część z nich to lokalnie gniazdujące osobniki, jednak większość będą to ptaki w trakcie swojej wiosennej migracji na lęgowiska. Krukowate będą przede wszystkim liczniejsze w pobliżu miejscowości gdzie położone są kolonie lęgowe gawrona. Aktywność krukowatych w rejonie kolonii obejmuje przeloty ptaków zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL. Natomiast w sąsiedztwie sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci stale będą występować skupiska nielęgowych ptaków np. kruka oraz dużych mew (srebrzysta, białogłowa). Regularne przeloty mew w tych rejonach mogą zachodzić na wysokościach do 1000 ft AGL (mewy). W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe.

 

 

 

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze w marcu miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze koncentracje dużych ptaków (głównie wodno-błotnych) obejmują zbiorniki, rozlewiska i stawy zachodniej i północno-zachodniej oraz północo-wschodniej Polski (mapa 2, tabela 1).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010,

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodno-błotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary legowisk

 


 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w marcu na lotniskach w Polsce zagrożenie związane z ptakami będzie wzrastać wraz coraz większą aktywnością ptaków. Dotyczy to zarówno migracji (przeloty) jak i zachowań związanych z gniazdowaniem (np. toków). Można spodziewać się także wzrostu liczby mew w rejonach lotnisk położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych, szczególnie tam gdzie zlokalizowane są kolenie śmieszki. Migracja będzie okresowo bardzo intensywna głównie wzdłuż wybrzeża a koncentracje gęsi można będzie spotkać także na rozlewiskach mniejszych rzek.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Z uwagi na intensywną migrację oraz lokalną bardzo liczną populację szponiastych i bociana białego w pogodnych dniach szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można spodziewać się dużej aktywności bocianów, szponiastych (głównie myszołów, orlik krzykliwy, błotniak stawowy, bielik) również na wysokościach powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków także na wysokościach do 10 000 ft AGL. Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczek, mewy) skoncentrowana będzie nad zbiornikami wodnymi (jeziora Mazur i Warmii, Zalew Wiślany, jezioro Drużno, Pojezierze Iławskie) i rzekami (rozlewiska Biebrzy, Narwi, Wisły) głównie na obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000 (tabela 1, mapa  2, 3). W tych rejonach a także nad obszarami licznego gniazdowania szponiastych i bociana białego (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. W efekcie nad tymi obszarami wzrośnie poziom zagrożenia kolizjami z ptakami na trasach MRT (mapa 2, 4, 5, 6). 

 

 

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Migracja wzdłuż linii wybrzeża będzie okresami bardzo intensywna. Wciąż mogą występować większe koncentracje ptaków wodnych (kaczki, mewy) na wodach Zatoki Gdańskiej i Zalewu Szczecińskiego. Dotyczy to także skupisk mew w rejonach portów (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Zaleca się nad tymi obszarami oraz wzdłuż linii wybrzeża wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  w dzień oraz 5000 ft AGL w nocy (mapa  2). Większe skupiska ptaków, głównie mew  będą występować w rejonach wysypisk odpadów komunalnych w rejonie Gdańska i Gdyni oraz Świnoujścia (nawet ponad 2 tys. ptaków). Związane są z tym regularne przeloty ptaków (po wschodzie i przed zachodem słońca) pomiędzy wysypiskami śmieci a noclegowiskami w portach Gdyni i Gdańska. Przeloty te mogą odbywać się nawet na wysokości ponad 1000 ft AGL. Stwarza to zagrożenie w rejonie podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska w Gdańsku. W kompleksach leśnych odnotowany będzie wzrost aktywności bielika, kani rudej, myszołowa, a pod koniec miesiąca także orlika krzykliwego (mapa 5). Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone wzdłuż wybrzeża, w rejonie Zalewu Szczecińskiego oraz  Zalewu Wiślanego (mapa 6).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres intensywnej migracji. W pogodnych dniach szczególnie można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, błotniak stawowy) oraz bocianów. Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) skoncentrowana będzie w rejonach zbiorników wodnych, rozlewisk (np. Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, stawy hodowlanych np. Zator, zbiorniki retencyjne np. Mietków, Otmuchów, Nysa, Turawa, Goczałkowice, rozlewiska Odry, Noteci, Bzury, Pilicy). Wszystkie są w obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000. Mniej licznie niż w Polsce wschodniej będą tu spotykane bociany białe (mapa 5). W tych rejonach znanych z występowania dużych koncentracji ptaków oraz z większymi kompleksami leśnymi (np. Puszcza Notecka) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL.  Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone przede wszystkim w rejonie okresowych miejsc koncentracji ptaków wodnych (mapa 6).

 

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Okres intensywnej migracji. W pogodnych dniach szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, orlik krzykliwy, błotniak stawowy) oraz bocianów. Nad obszarami leśnymi duża aktywność ptaków związana będzie z tokami szponiastych (np. myszołów, orlik krzykliwy) (mapa 5). Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) skoncentrowana będzie nad zbiornikami wodnymi (Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) i dużymi rzekami (rozlewiska Wisły, Wieprza, Pilicy, Bugu) głównie na obszarach ochrony ptaków (Obszary Specjalnej Ochrony - OSO) sieci Natura 2000. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu znanych kolonii lęgowych gawrona (EPRA, EPDE), stada ptaków będą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Wzrastać będzie szybko aktywność i liczebność bocianów białych także na lotniskach. W tych rejonach znanych z koncentracji i gniazdowania dużych koncentracji ptaków, w tym także większymi kompleksami leśnymi (np. Bieszczady, Lasy Janowskie, Lasy Parczewskie, rejon Roztocza) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie większe w rejonach licznego występowania dużych ptaków z uwagi na migracje i obszary gniazdowania (mapa 6).


 

 

 

 

 


3. MAPY

 

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie migracji - kwieecień (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (głównie zbożowa, białoczelna i gęgawa) w okresie zimowym (zielony), wskazano obszary gdzie koncentracje gęsi, kaczek mogą okresowo wzrastać z uwagi migrację (jasno zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych powyżej 30 tys. osobników (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (niebieskie owale) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (jasnoniebieskie owale). Blado zielony – główny obszar migracji żurawia nad Polską. Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

 

Mapa 4. Zagęszczenie par lęgowych (gniazd) bociana białego oraz lokalizacja lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Z: Guziak R., Jakubiec Z. (red.). 2006. Bocian biały Ciconia ciconia (L.) w Polsce w roku 2004. Wyniki VI Międzynarodowego Spisu Bociana Białego. PTPP „pro Natura”, Wrocław.